Kardeş Kıskançlığı ıle Baş Etmenin 10 Yolu

Çocuklar tek çocuk olarak büyürken ailenin tüm ilgisini almaya ve anne-babanın odak noktası olmaya alışırlar. Küçük kardeşin aileye katılması ile bu ilgiyi hem paylaşmak zorunda olduklarını hem de bebeğin ihtiyaçlarından dolayı bir süre annenin odak noktası olamayacaklarını anlarlar. Bu her ne kadar büyük çocuğunuz için zor ve hayal kırıklığı yaratan bir durum olsa da aslında gelişimi acısından yararlı olabilir.

ılk iki sene çocuklar anne babaları ile olan ilişkilerinde güven hissi duymayı, bağlanmayı ve ihtiyaçlarının karşılanacağını öğrenirler. Ancak 3. yaşa doğru çocuklar için bir başka önemli gelişimsel adim duyguları regüle etmeye başlamak ve sabretmeyi öğrenmektir.

Bu süreçte her istediklerini o anda elde edemeyeceklerini, bazı şeyler için beklemeleri gerektiğini ve bir çok şeyi (anne-babanın ilgisi dahil) paylaşmayı öğrenirler. Aileye küçük kardeşin katılması aslında çocuğun bu adımları atmasına vesile olacaktır. Ancak hala evrenin onların etrafında döndüğünü düşünen çocuklar için küçük kardeşe alışmak o kadar da kolay ve olaysız olmayacaktır. Buna karşın anne-babaların paniklemesini gerektiren bir durum yoktur.

Kardeşin aileye katılmasıyla büyük çocuk ya da çocuklarda oluşan gelişimsel gerilemeler (regresyon) hem normal hem de çok görülen geçici bir durumdur. Küçük kardeşin aileye katılması ile büyük çocuğunuz dürtülerini kontrol ederek ve paylaşmayı öğrenerek bağımsız kişiliğini oluşturmaya başlayacaktır. Aynı zamanda ne olursa olsun (ilgiyi küçük kardeşle paylaşması gerekse bile) anne-babasının onu sevdiğini ve onun yanında olduğunu da zamanla anlayacaktır.

Genellikle pürüzsüz geçmeyen bu dönemi büyük çocuğunuzu hazırlayarak ve onun aile içindeki önemli konumunu vurgulayarak kolaylaştırabilirsiniz. Aşağıdaki önerileri takip ederseniz belki de bir bakacaksınız büyük çocuğunuz hayalinizdeki büyük abla/ağabey rolünü üstlenmiş bile.

  • Hamilelik sırasında bir noktada çocuğunuz bir şeylerin değiştiğini anlayacaktır. Belirsizlikler çocuklarda anksiyete ve korkuların oluşmasına neden olur. Bu nedenden dolay küçük çocuklarda zaman anlayışı olmadığı için hamileliğin son döneminde ve daha büyük çocuklara daha evvel onların anlayacağı bir dilde hamileliğinizi ve küçük kardeşin yakında ailenize katılacağını çocuğunuza açıklayın. “Anne babalar birbirlerini çok sevdiklerinde bazen bebek  sahibi olmaya karar verirler, aynı seninle yaşadığımız gibi”.
  • Çocuğunuzun resimlerini kullanarak küçük kardeşin nasıl büyüyeceğini ve bu süreçte anne-babanın bebeğe nasıl bakması gerektiğini örnek göstererek anlatın. “Küçük kardeşin de senin iki sene önce yaptığın gibi anneden süt emecek, o henüz çok küçük olduğu için bir süre hep kucakta olacak”.
  • Çocuğunuzu mümkün olduğunca hamilelik tecrübelerinize eklemeye çalışın. Doktor ziyaretlerine giderken ultrasonda kardeşini görmesine ve kalp atışlarını dinlemesine izin verin. Bebeğiniz karnınızda tekme attığında çocuğunuzun elini karnınıza koyup bebeği hissetmesine izin verin.
  • Siz hastanedeyken çocuğunuz kendine ne olacağını merak edecektir. Ona anneannee ya da babaanne ile özel vakit geçireceğini söyleyin. Kısa da olsa doğumdan sonra hastanede sizi ziyaret etmesine izin verin ki bebek eve geldiğinde çocuğunuz onu bir yabancı gibi algılamasın.
  • Bebeğinize bir çok hediye gelecektir. Her ne kadar birçok ziyaretçi büyük kardeşin kıskanacağını düşünüp ona da hediye getirecek olsa da ne olur ne olmaz bir kenara birkaç hediye paketleyip koyun. Bebeğe hediye geldiğinde büyük çocuğunuza da küçük de olsa bir hediye vermeye çabalayın.
  • Küçük bebekler çok dikkat çektikleri için onlara karşı yapılan iltifatların devamında büyük çocuğunuzu övün. “Ne kadar tatlı bir bebek” “Evet bakın bu da tatlı bebeğin tatlı büyük ablası”.
  • Bebekler çok daha zaman aldıkları için büyük çocuğunuzla geçireceğiniz vakit ister istemez azalacaktır. Bu nedenle büyük çocuğunuzu mümkün oldukça günlük aktivitelerinize eklemeye çalışın. Mesela bebeğe süt verirken çocuğunuza kitap okuyun ya da bebeğe beraber komik suratlar yapıp onunla beraber oynayın.
  • Sizin büyük çocuğunuzla geçireceğiniz zaman azalacağı için babası ile daha çok zaman geçirmesi yararlı olur. Zamanınız olduğunda ya da babası ile yalnız vakit geçirebileceği aktiviteler yaparak ona birebir ilgi göstermeye çalısın.

Her ne yaparsanız yapın büyük çoçuğunuzun gelişiminde oluşacak gerilemelere (regresyon) hazırlıklı olun. Bebeği kıskanan çocuklar yaşından küçük davranmaya başlayacaktır. Konuşmaya başlamış çocuğun konuşmasında gerileme, tuvaletini kendi yapmaya başlamış olan çocukta kazalar, bebek gibi sesler çıkarmaya başlamak, kendi başına yemek yiyebilen çocuğun yemek yedirilmeyi istemesi, yürüyebilen çocuğun sürekli kucak istemesi birkaç örnektir. Her ne kadar sizi endişelendirse de bu davranışlara az miktarda izin verin ve sürekli büyük çocukların yapabildiği ancak bebeklerin henüz çok küçük oldukları için yapamadıkları davranışları vurgulayın .“Kardeşin dondurma yiyemez ama sen büyüdüğün için dondurma yiyebilirsin, küçük kardeşin salıncakta sallanamaz ama senin gibi büyük çocuklar sallanabilir.”

Büyük çocuğunuzu ablalık/ağabeylik yapmaya ve bebeğe “büyük çocuk davranışlarının” nasıl yapıldığını göstermeye teşvik edin. Eğer isterse (kesinlikle zorlamadan) bebeğin bakımında rol almasina aracı olun.

 
Psikolog Doktor Seda Çiftçi Sevil