Çocuğunuzu ılköğretime Nasıl Hazırlayabilirsiniz?

Bu yasa ile beraber 60-66 ay arası çocukların okula başlamasını velinin isteğine kalmasıyla, 66-72 ay arası çocuklarında okula başlaması zorunlu hale getirildi. Ancak çok yakın zamanda yapılan yeni değişiklik ile 66, 67, 68 aylık çocukların velileri dilekçe ile 69, 70, 71 aylık çocukların da velilerin çocuklarının ilköğretime hazır olmadığını belgeleyen sağlık raporu temin etmesi ile çocuklar okul öncesi eğitime yönlenebilir ya da 1 yıl ilköğretime kayıtları ertelenebilir oldu. Daha önce kabul edilen yasa ile ilköğretim sınıflarında 5 ile 7 yaşındaki çocuklar ayni zamanda eğitim görmeye başladılar. Bu durum sosyal, fiziksel ve kognitif acıdan ileri olan çocukların yararına olabileceği gibi gelişimi normal ya da geride takip eden çocuklar için son derece endişe verici sonuçlar yaratmaya başlamış olmalı ki Milli Eğitim’den daha yumuşak yeni kararlar çıktı. Bu yaşlardaki çocukların kapasiteleri ve limitasyonlari göz önünde bulundurulduğunda 60-71 aylık çocukların ilköğretime başlaması konusunda ebeveynlerin çok daha temkinli karar vermesi gerekmekte. Kararlarını verirken ebeveynlerin kendi çocuklarının gelişim seviyesine dikkat etmeleri ve ilköğretim sınıf ortamının 5 -6 yaşındaki bir çocuk için oldukçazorluk çıkartabileceğinin farkında olmaları gerekmekte.
 
Her 5 yaşındaki çocuk gelişim açısından aynı seviyede olmadığı gibi ilk öğretim öncesi anaokulu ya da uygulama sınıflarına katılımı olmayan 7 yaşındaki çocukların da ilköğretim seviyesine adaptasyonu farklı ve bazen komplike olacaktır. ılköğretime hazır olmak çocuk acısından oldukça önemli çünkü araştırmalar hazır olmadan okula başlayan çocukların özellikle okumayı öğrenme konusunda geri kaldığını göstermekte. Bu hem çocuğun diğer akademik becerilerinin geri kalması acısından hem de okul ve eğitim hakkında oluşabilecek olumsuz düşünce ya da ilgisizlik açısından endişe vericidir. Henüz 5 yaşında akademik ortamda bulunmaya hazır olmayan çocuk bir nevi zorluk çekecekleri ortamlara erken yerleştirilerek başarısızlığa uğramak açısından riske atılmaktadır. Bu nedenlerden dolayı ilköğretime hazırlık ve bunun tespiti günümüzde çocukların akademik geleceği için daha da önemli ve dikkat edilmesi gereken bir unsurdur.
 
Peki çocuğunuzun ilköğretime hazır olduğunu nasıl anlayabilirsiniz?
 
Henüz hazır olmayan çocuğunuzun ilköğretim öncesi nasıl sınıf ortamına hazırlayabilirsiniz? Bu soruların cevabını bilmemiz için ilk olarak ilköğretime hazır olmak ne demek onu anlamalıyız. ılköğretime hazır olma çocuğun eğitim ağırlıklı ortama girmeye hazır olmasıdır. Araştırmalar çocukların ilköğretime hazırlığının bir çok faktör tarafından etkilendiğini göstermekte. Bu faktörlerin içinde çocukların fiziksel, kognitif, duygusal, sosyal ve motor becerileri ve gelişimi, aile içi yaşam, ebeveyn etkileri ve ilköğretim öncesi alınan eğitimler bulunmakta. ılköğretime hazırlık belirlenirken çocukların hayat tecrübeleri, çocukların genel olarak gelişim ve öğrenim kapasitelerindeki normal geniş değişkenlik ve çocuğun başlayacağı okulun bu değişkenliklere karşı tavrı ve beklentileri de göz önünde bulundurulmalıdır. Aşağıdaki listedeki davranış ve karakteristikler çocuklarda erken okul başarısını belirleyen faktörler olarak araştırmalarda öne çıkmaktadır. Bu listedeki davranışları sergileyen ve fiziksel, sosyal, duygusal ve kognitif açıdan gelişimi normal olan çocukların ilköğretim ve akademik sınıf ortamına girmeye hazır olduğu tespit edilebilir.
 
•Yapılandırılmış günlük rutinleri takip edebilmek.
•Kendi başına kıyafet seçip giyinebilmek.
•Supervizyon altında kendi başına çalışabilmek.
•Başkalarının söylediklerine dikkatini verebilme ve dinleyebilme.
•Diğer çocuklarla beraber çalışabilme, oynayabilme ve anlaşabilme.
•Basit kuralları takip edebilme.
•Bulmaca çözme, renklendirme, makas kullanımı gibi becerilere sahip olma.
•Kendi isimlerini yazabilme ya da yazmayı öğrenme kapasitesine sahip olma.
•şayi sayabilme ya da şayi saymayı öğrenme kapasitesine sahip olma.
•Alfabe bilgisine sahip olma ya da öğrenmeye hazır olma.
•Sekil ve renkleri ayni anda tespit etme becerisine sahip olma.
 
Bunların yanında aile ortamı ve ebeveynlerin çocuklarına sağladıkları ortam, tecrübe ve yasam olanakları da çocukların ilköğretime hazırlığını belirleyen etkenler arasında yer almaktadır. Araştırmalar sıcak aile ortamlarında yetişen, ebeveynlerin çocukları ile konuştuğu, kitap okuma alışkanlığı olan ve disiplin ve kendini denetleme becerileri öğretilen çocukların ilköğretime daha hazır olduğunu göstermekte.
 
Çocuğunuzun zihinsel gelişimini pozitif yönde etkileyecek oyun arkadaşı Bardabas’ı MutluMikrop Shop'tan satın almak için tıklayın!
 
Yukarıdaki davranış ve etkenlere bakıp henüz çocuklarının ilköğretime hazır olmadığını düşünen anne babalar paniğe kapılmamalı çünkü göz önünde bulundurulması gereken en önemli hakikat çocukların gelişimlerinde ve beceri seviyelerinde oldukça geniş değişkenlik olduğudur. Bu değişkenlik hem normal karşılanmalı hem de çocukların gelişimlerinin ayni seviyelere ayni yaslarda ulaşmadığı göz önünde bulundurulmalıdır.
 
Bunun yanında ebeveynler çocuklarının ilköğretime hazır olmaları için bazı becerilerin gelişimineyardımcı olabilirler. Aşağıdaki listede ebeveynlerin çocukların okula hazırlığını pekiştirecek bazı yaklaşım ve davranışlar sıralanmıştır. Bunları uygulamak çocukların ilköğretim hazırlığı için gereken becerilerin geliştirilmesine destek olacaktır.
 
•Çocuğunuza ve çocuğunuzla beraber kitap okuyun.
•Çocuğunuzla mümkün oldukça çok vakit geçirin, onunla farklı oyunlar oynayın, ona karsı ilgi ve sevgi gösterin.
•Çocuğunuzun takip etmesi gereken bir rutin oluşturun (yemek yeme zamanları, uyuklama ve yatma zamanlarının önceden belirlenip takip edilmesi).
•Çocuğunuzla mümkün oldukça çok konuşun, onun sorularını dinleyin ve cevaplandırın.
•Okumaya teşvik edin ve sayı saymayı beraber pratik edin.
•Çocuğunuzun kognitif gelişimini desteklemek için çevreleri ve bulundukları ortam hakkında tespitlerde bulunarak bu tespitler hakkında düşünmelerini teşvik edin.
•Okuma yazma becerisi, yaratıcılık, hayal gücünü geliştirici ve pekiştirici oyunlara ve aktivitelere teşvik edin.
•Çocuğunuza alfabeyi ve sayıları tanıtın.
•Diğer çocuklarla oyun oynayabilecekleri ortamlar oluşturup (play dates) sosyal becerilerinin gelişmesini destekleyin.
•Saygı ve nezaket davranışları geliştirmelerine yardımcı olacak davranışları destekleyin.
•Sorumluluk sahibi olmalarını sağlayacak küçük ev işleri yapmalarını sağlayın (oyuncakları toplamak, yatağını kapamak gibi…).
 
Psikolog Doktor Seda Çiftçi Sevil